Tarih Bilimi Nedir 5

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yüzı keşik, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut benibeşer-dışı farkı gözetmeksizin, mevki ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli alay konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara merbut bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları boşluk önüne aldatmaınarak, olası olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir elan yaşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem alma vasıtasıyla fen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yüzı keşik çok elan geniş bir anlam dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta tedricen doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey değildir.[5]